گزارش تحلیلی جامع: پوشش رایگان بیمه سلامت برای پنج دهک اول درآمدی؛ فرصت‌ها، چالش‌ها و چشم‌انداز آینده

بخش ۱: کالبدشکافی سیاست بیمه سلامت رایگان برای دهک‌های کم‌برخوردار

۱.۱. آخرین اخبار و جزئیات اجرایی: پوشش فراگیر و خودکار در سال ۱۴۰۳

در یکی از مهم‌ترین تحولات نظام رفاه اجتماعی و سلامت کشور در سال ۱۴۰۳، دولت جمهوری اسلامی ایران سیاست پوشش رایگان بیمه سلامت را برای پنج دهک اول درآمدی جامعه به طور کامل عملیاتی کرده است. این اقدام که در راستای تحقق عدالت اجتماعی و کاهش پرداخت از جیب شهروندان صورت می‌گیرد، بخش قابل توجهی از جمعیت کشور را تحت حمایت بیمه‌ای قرار داده و دسترسی آن‌ها به خدمات درمانی را تسهیل می‌کند.

بر اساس آخرین اعلامیه‌های رسمی از سوی مدیران ارشد سازمان بیمه سلامت ایران، از جمله آقای جمشید شایانفر، مدیرکل بیمه‌گری و جذب منابع، و دکتر محمدمهدی ناصحی، مدیرعامل سازمان، پنج دهک اول درآمدی جامعه که عمدتاً شامل اقشار کم‌برخوردار و آسیب‌پذیر هستند، به صورت کامل و صددرصدی تحت پوشش رایگان بیمه سلامت قرار گرفته‌اند.¹ این طرح، که برآوردهای اولیه نشان می‌دهد حدود ۱۲.۵ میلیون نفر از جمعیت کشور را در بر می‌گیرد، به عنوان یکی از دستاوردهای کلیدی دولت در حوزه سلامت عمومی مطرح شده است.⁴

مکانیسم تأمین مالی این طرح بزرگ به طور کامل بر عهده دولت است. حق بیمه پایه برای هر فرد در سال ۱۴۰۳ مبلغ یک میلیون و ۹۳۸ هزار تومان تعیین شده است که این مبلغ برای تمام افراد شناسایی‌شده در پنج دهک اول، مستقیماً از محل منابع دولتی به سازمان بیمه سلامت پرداخت می‌شود.¹ این رویکرد، بار مالی حق بیمه را به طور کامل از دوش خانوارهای کم‌درآمد برمی‌دارد و تضمین می‌کند که فقر، مانعی برای برخورداری از پوشش بیمه پایه نباشد.

یکی از ویژگی‌های برجسته این طرح، فرآیند شناسایی و فعال‌سازی متمرکز و خودکار بیمه‌نامه‌ها است. سازمان بیمه سلامت با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اطلاعات خانوارهای کشور را از طریق پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان استعلام می‌کند.³ بر اساس این داده‌ها، افرادی که در پنج دهک اول قرار دارند و فاقد هرگونه پوشش بیمه درمانی دیگری هستند، به صورت خودکار و بدون نیاز به ثبت‌نام یا مراجعه حضوری، تحت پوشش قرار می‌گیرند و بیمه آن‌ها سالانه تمدید می‌شود.¹ این فرآیند هوشمند، موانع بوروکراتیک را حذف کرده و دسترسی سریع و آسان را برای جامعه هدف فراهم می‌آورد. افراد مشمول می‌توانند صرفاً با ارائه کد ملی خود در مراکز بهداشتی و درمانی دولتی و طرف قرارداد، از خدمات تحت پوشش بهره‌مند شوند.

همزمان با پوشش رایگان برای دهک‌های پایین، دولت یک نظام پرداخت پلکانی و مشارکتی برای دهک‌های بالاتر طراحی کرده است تا اصل عدالت در پرداخت حق بیمه نیز رعایت شود. این نظام به شرح زیر است ¹:

• دهک ششم: فرد تنها ۲۰ درصد از حق بیمه (حدود ۳۸۷,۶۰۰ تومان در سال ۱۴۰۳) را پرداخت می‌کند و ۸۰ درصد مابقی توسط دولت به عنوان یارانه تأمین می‌شود.
• دهک هفتم: سهم پرداختی فرد ۳۰ درصد و سهم دولت ۷۰ درصد است.
• دهک هشتم: سهم پرداختی فرد ۴۰ درصد و سهم دولت ۶۰ درصد است.
• دهک نهم: حق بیمه به صورت مساوی (۵۰-۵۰) بین فرد و دولت تقسیم می‌شود.
• دهک دهم: افراد این دهک برای برخورداری از بیمه سلامت، موظف به پرداخت صددرصدی حق بیمه هستند.

شهروندان می‌توانند برای کسب اطلاع از وضعیت پوشش بیمه‌ای خود و همچنین مشاهده دهک درآمدی تخصیص‌یافته، به سامانه شهروندی سازمان بیمه سلامت به نشانی bimehsalamatiranian.ir و سامانه حمایت وزارت رفاه به نشانی hemayat.mcls.gov.ir مراجعه نمایند.¹

۱.۲. تاریخچه و سیر تحول سیاست: از بیمه همگانی تا پوشش هدفمند

سیاست کنونی پوشش رایگان بیمه سلامت برای پنج دهک اول، محصول یک فرآیند تکاملی چند دهه‌ای در نظام حقوقی و اجرایی ایران است که ریشه‌های آن به تلاش برای تحقق عدالت در سلامت و پوشش همگانی بازمی‌گردد.

• سنگ بنای قانونی (دهه ۱۳۷۰): نقطه آغازین این مسیر را می‌توان قانون بیمه همگانی خدمات درمانی مصوب سال ۱۳۷۳ دانست. این قانون، دولت را مکلف کرد تا شرایط لازم برای تحت پوشش قرار دادن تمام آحاد جامعه، به‌ویژه نیازمندان و روستاییان، را فراهم آورد و به نوعی، ایده پوشش فراگیر سلامت را به یک تکلیف قانونی تبدیل کرد.¹¹
• تأسیس سازمان بیمه سلامت (دهه ۱۳۹۰): با هدف ساماندهی و یکپارچه‌سازی صندوق‌های بیمه‌ای پراکنده و حذف همپوشانی‌های پرهزینه، در سال ۱۳۹۱ و بر اساس ماده ۳۸ قانون برنامه پنجم توسعه، سازمان بیمه خدمات درمانی به “سازمان بیمه سلامت ایران” تغییر ساختار داد.¹³ هدف اصلی این تحول، ایجاد یک نهاد سیاست‌گذار و تجمیع‌کننده منابع بود تا بتواند به صورت متمرکز، امور بیمه پایه سلامت را مدیریت کند.
• طرح تحول سلامت و چالش‌های آن: با آغاز طرح تحول نظام سلامت در دولت یازدهم، گام بلندی در جهت گسترش پوشش بیمه برداشته شد و میلیون‌ها ایرانی که تا آن زمان فاقد هرگونه بیمه درمانی بودند، به صورت رایگان تحت پوشش قرار گرفتند.⁴ این اقدام اگرچه دسترسی به خدمات را به شکل چشمگیری افزایش داد، اما به دلیل عدم پیش‌بینی منابع مالی پایدار، فشار عظیمی بر بودجه سازمان بیمه سلامت و دولت وارد کرد و چالش‌های جدی در زمینه پایداری مالی ایجاد نمود.
• هدفمندسازی پوشش از طریق ارزیابی وسع: تجربیات ناشی از طرح تحول سلامت نشان داد که ارائه خدمات رایگان به همگان بدون سنجش توانایی مالی، پایدار نیست. از این رو، مفهوم “ارزیابی وسع” (Means-Testing) به عنوان یک مکانیزم کلیدی برای هدفمندسازی یارانه‌های سلامت مطرح شد. بر اساس این رویکرد که از سال ۱۳۹۸ به صورت جدی‌تر دنبال شد، پوشش رایگان به دهک‌های کم‌درآمد محدود گردید. در ابتدا، این پوشش شامل سه دهک اول درآمدی بود.¹⁶
• گسترش به پنج دهک در دولت سیزدهم: در نهایت، دولت سیزدهم با اولویت‌بخشی به تحقق عدالت اجتماعی و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر، به‌ویژه در مناطق محروم، دامنه پوشش رایگان را از سه دهک به پنج دهک اول درآمدی گسترش داد.⁴ این تصمیم، سیاست بیمه همگانی را به شکل کنونی آن درآورد که ترکیبی از پوشش کاملاً رایگان برای نیازمندان و یک نظام مشارکتی پلکانی برای سایر اقشار جامعه است.

۱.۳. مثال‌های تجربی و کاربردی برای شهروندان

برای درک بهتر تأثیر این سیاست بر زندگی روزمره مردم، می‌توان سناریوهای واقعی زیر را در نظر گرفت:

• سناریوی اول: خانواده‌ای در دهک دوم با فرزند بیمارخانواده رضایی، یک خانواده چهار نفره ساکن یکی از محله‌های حاشیه‌ای شهر است که سرپرست آن کارگر ساده بوده و بر اساس ارزیابی وسع، در دهک دوم درآمدی قرار گرفته‌اند. فرزند کوچک آن‌ها دچار تب شدید و عفونت ریوی می‌شود و پزشک دستور بستری فوری در بیمارستان دولتی را می‌دهد. پدر خانواده با نگرانی از هزینه‌ها، فرزندش را به بیمارستان می‌برد. در واحد پذیرش، تنها با ارائه کد ملی فرزند، متصدی اعلام می‌کند که بیمه سلامت او به صورت خودکار فعال است. در طول دوره بستری، تمامی هزینه‌های مربوط به تخت، ویزیت متخصصان، داروهای بیمارستانی و آزمایش‌ها تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرد. پس از یک هفته، خانواده رضایی بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای (به جز مبلغی ناچیز برای داروهای تکمیلی پس از ترخیص)، فرزند خود را با بهبودی کامل به خانه بازمی‌گردانند. این مثال، کارکرد اصلی طرح در حفاظت مالی از خانوارهای آسیب‌پذیر در برابر هزینه‌های کمرشکن سلامت را به وضوح نشان می‌دهد.
• سناریوی دوم: کارگر فصلی در دهک ششم و فاقد بیمهآقای کریمی، یک کارگر ساختمانی فصلی است که به دلیل ماهیت شغلش، تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار ندارد و تاکنون از هیچ بیمه پایه‌ای استفاده نکرده است. او با شنیدن اخبار مربوط به بیمه همگانی، تصمیم می‌گیرد وضعیت خود را بررسی کند. با مراجعه به سامانه hemayat.mcls.gov.ir و وارد کردن کد ملی، متوجه می‌شود که در دهک ششم درآمدی قرار دارد. سپس به سامانه سازمان بیمه سلامت (bimehsalamatiranian.ir) مراجعه کرده و فرآیند ثبت‌نام را آغاز می‌کند. سامانه به او اعلام می‌کند که برای بهره‌مندی از پوشش یک‌ساله بیمه سلامت، کافی است تنها ۲۰٪ از حق بیمه کل، یعنی مبلغ ۳۸۷,۶۰۰ تومان را پرداخت کند. او این مبلغ را به صورت آنلاین پرداخت کرده و بلافاصله خود و اعضای خانواده‌اش را تحت پوشش بیمه سلامت قرار می‌دهد. این سناریو، مدل مشارکتی و یارانه‌ای طرح برای طبقه متوسط رو به پایین را نمایش می‌دهد که با پرداخت هزینه‌ای اندک، امنیت درمانی را برای خانواده فراهم می‌کند.
• سناریوی سوم: بازنشسته‌ای در دهک نهم با نیازهای درمانی متعددخانم وحدتی، معلم بازنشسته‌ای است که به تنهایی زندگی می‌کند و به دلیل نداشتن سابقه بیمه پردازی کافی، از پوشش بیمه بازنشستگی محروم است. ارزیابی وسع، او را در دهک نهم درآمدی قرار داده است. او به دلیل بیماری‌های مزمن، نیاز به مراجعات مکرر پزشکی و مصرف دارو دارد. برای مدیریت هزینه‌ها، از طریق سامانه بیمه سلامت برای پوشش بیمه پایه اقدام می‌کند. طبق قانون، او موظف به پرداخت ۵۰٪ از حق بیمه سالانه (معادل ۹۶۹,۰۰۰ تومان در سال ۱۴۰۳) است. با پرداخت این مبلغ، او می‌تواند از پوشش ۷۰ درصدی برای ویزیت‌ها و خدمات پاراکلینیکی در مراکز دولتی و همچنین از تخفیف‌های قابل توجه طرح دارویار برای داروهایش بهره‌مند شود. این مثال نشان می‌دهد که حمایت دولتی حتی به دهک‌های بالاتر نیز تسری می‌یابد، هرچند میزان مشارکت آن‌ها بیشتر است.

۱.۴. تحلیل از نگاه متخصص: چالش‌ها و فرصت‌های راهبردی

ارزیابی سیاست پوشش رایگان بیمه سلامت از منظر کارشناسان سیاست‌گذاری سلامت و اقتصاد، ابعاد پیچیده‌تری از این طرح را آشکار می‌سازد.

• دیدگاه کارشناس سیاست‌گذاری سلامت:گسترش پوشش بیمه رایگان برای پنج دهک اول، یک شمشیر دولبه است که تعادلی حساس میان تحقق عدالت اجتماعی و حفظ پایداری مالی برقرار می‌کند. از یک سو، این سیاست گامی بلند در جهت نیل به پوشش همگانی سلامت (Universal Health Coverage – UHC) و کاهش نابرابری در دسترسی به خدمات است.4 با برداشتن مانع مالی از پیش روی میلیون‌ها نفر، این طرح به طور مستقیم شاخص “پرداخت از جیب” را کاهش داده و از سقوط خانوارها به زیر خط فقر به دلیل هزینه‌های درمانی جلوگیری می‌کند.اما از سوی دیگر، ارائه خدمات رایگان به این جمعیت گسترده، فشار مالی عظیمی بر منابع محدود دولتی وارد می‌آورد؛ چالشی که در اسناد متعدد به آن اشاره شده است.15 این فشار مالی می‌تواند به یک چالش ثانویه منجر شود: “تقاضای القایی” (Induced Demand). زمانی که خدمات رایگان می‌شوند، احتمال استفاده غیرضروری از آن‌ها، چه از سوی بیماران و چه با تجویز ارائه‌دهندگان خدمت، افزایش می‌یابد.²¹ اگر این تقاضا مدیریت نشود، هزینه‌ها به صورت تصاعدی بالا رفته و پایداری کل نظام را به خطر می‌اندازد. ریسک نهایی این است که در صورت عدم تأمین مالی پایدار، دولت ناچار به کاهش کیفیت خدمات، محدود کردن بسته تعهدات، یا حتی عقب‌نشینی از سیاست شود که این امر به بی‌ثباتی و فرسایش اعتماد عمومی منجر خواهد شد.بنابراین، موفقیت این سیاست در گرو خروج از شعار و پیاده‌سازی کامل و یکپارچه ابزارهای کنترل هزینه است. مکانیزم‌هایی چون راهنماهای بالینی (Clinical Guidelines) برای استانداردسازی درمان‌ها، نظام ارجاع و پزشک خانواده برای مدیریت مسیر بیمار، و پرونده الکترونیک سلامت برای شفاف‌سازی و حذف همپوشانی‌ها، دیگر یک انتخاب نیستند، بلکه برای بقای این طرح یک ضرورت مطلق به شمار می‌روند.12
• دیدگاه کارشناس اقتصادی:موفقیت این سیاست عظیم اجتماعی به طور حیاتی به دقت و پویایی یک سیستم کاملاً مجزا در دولت وابسته است: نظام دهک‌بندی درآمدی. کل مکانیزم هدف‌گیری این طرح چند ده هزار میلیارد تومانی، بر دوش توانایی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در شناسایی و طبقه‌بندی دقیق خانوارها در دهک‌های ده‌گانه استوار است.1 بررسی‌ها نشان می‌دهد که این نظام بر پایه تحلیل داده‌های متنوعی از جمله درآمد، دارایی‌ها (ملک و خودرو)، و تراکنش‌های بانکی عمل می‌کند.23هرگونه خطا، تأخیر یا عدم دقت در پایگاه داده رفاه ایرانیان (hemayat.mcls.gov.ir) مستقیماً به شکست سیاست در سطح خرد منجر می‌شود: یک خانواده نیازمند ممکن است به اشتباه از پوشش محروم شود و یک خانواده غیرنیازمند، یارانه بیمه‌ای دریافت کند. این موضوع نشان می‌دهد که پایداری بلندمدت بیمه سلامت، صرفاً یک مسئله بخش بهداشت و درمان نیست، بلکه یک چالش حکمرانی داده و زیرساخت اطلاعاتی برای کل دولت است. این سیستم باید به اندازه‌ای پویا باشد که تغییرات وضعیت اقتصادی خانوارها را در بازه‌های زمانی کوتاه منعکس کند تا از خطاهای فاحش در تخصیص منابع جلوگیری شود. از منظر اقتصاد کلان، این طرح با کاهش پرداخت از جیب، به افزایش رفاه و امنیت اقتصادی اقشار ضعیف کمک می‌کند، اما بار مالی آن بر بودجه عمومی، به‌ویژه در شرایط تحریم و نوسانات اقتصادی، یک ریسک قابل توجه است. موفقیت بلندمدت آن نیازمند تعریف منابع مالی پایدار و اختصاصی، فراتر از درآمدهای عمومی و نفتی دولت است.20

۱.۵. جداول کلیدی و داده‌های آماری

برای ارائه تصویری شفاف از ابعاد مالی و خدماتی این طرح، جداول زیر تدوین شده‌اند.

جدول ۱: حق بیمه و سهم پرداخت دهک‌های درآمدی در بیمه سلامت ایرانیان (سال ۱۴۰۳)

این جدول، ساختار پلکانی مشارکت مالی شهروندان در دهک‌های مختلف را به وضوح نشان می‌دهد.

دهک درآمدی	درصد سهم دولت	درصد سهم فرد	مبلغ پرداختی سالانه فرد (تومان)
دهک ۱ تا ۵	۱۰۰٪	۰٪	رایگان
دهک ۶	۸۰٪	۲۰٪	۳۸۷,۶۰۰
دهک ۷	۷۰٪	۳۰٪	۵۸۱,۴۰۰
دهک ۸	۶۰٪	۴۰٪	۷۷۵,۲۰۰
دهک ۹	۵۰٪	۵۰٪	۹۶۹,۰۰۰
دهک ۱۰	۰٪	۱۰۰٪	۱,۹۳۸,۰۰۰
منبع: تلفیق داده‌ها از منابع 1

جدول ۲: خلاصه خدمات اصلی تحت پوشش بیمه سلامت پایه

این جدول، محدوده تعهدات بیمه پایه را مشخص می‌کند تا بیمه‌شدگان از حقوق و محدودیت‌های پوشش خود آگاه باشند.

دسته خدمت	شرح خدمات تحت پوشش	سطح پوشش و نکات کلیدی
خدمات بستری	جراحی، هزینه‌های بیمارستانی، مراقبت‌های ویژه (ICU, CCU)	پوشش ۹۰٪ تعرفه دولتی در بیمارستان‌های دولتی و طرف قرارداد.
خدمات سرپایی	ویزیت پزشک عمومی و متخصص، خدمات کلینیکی	پوشش ۷۰٪ تعرفه دولتی در مراکز دولتی و طرف قرارداد.
دارو و تجهیزات	داروهای موجود در فهرست رسمی (فارماکوپه)، تجهیزات پزشکی مصرفی	پوشش بر اساس طرح دارویار و فهرست دارویی کشور. داروهای خارج از فهرست پوشش ندارند. 25
خدمات پاراکلینیکی	آزمایشگاه، سونوگرافی، رادیولوژی، MRI، فیزیوتراپی	تحت پوشش بر اساس تعرفه دولتی در مراکز طرف قرارداد.
بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج	تالاسمی، هموفیلی، دیالیز، ام‌اس، سرطان و ۱۳۰ گروه بیماری دیگر	حمایت ویژه از طریق “صندوق بیماران خاص و صعب‌العلاج” با فرانشیز بسیار پایین یا رایگان. 2
دندانپزشکی	خدمات بسیار محدود پایه	معمولاً فقط شامل ویزیت، کشیدن دندان، و جرم‌گیری در مراکز دولتی می‌شود. خدمات گران‌قیمت پوشش ندارند. 25
سلامت روان و پیشگیری	مشاوره روانشناسی، غربالگری‌ها	پوشش محدود و در حال توسعه. اخیراً ۶ خدمت بزرگ روانشناسی به تعهدات اضافه شده است. 30
منبع: تلفیق داده‌ها از منابع 26

۱.۶. سوالات متداول (Frequently Asked Questions)

• ۱. چگونه می‌توانم از وضعیت بیمه سلامت و دهک درآمدی خود مطلع شوم؟
  • پاسخ: برای استعلام وضعیت پوشش بیمه سلامت خود، می‌توانید به سامانه شهروندی سازمان بیمه سلامت به نشانی bimehsalamatiranian.ir مراجعه کنید. برای اطلاع از دهک درآمدی که دولت برای خانوار شما تعیین کرده است، باید به سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به نشانی hemayat.mcls.gov.ir مراجعه نمایید. این دو سامانه اطلاعات متفاوتی را ارائه می‌دهند.
• ۲. اگر بیمه من که در دهک‌های اول تا پنجم هستم، به صورت خودکار تمدید نشده باشد، چه کار باید بکنم؟
  • پاسخ: در موارد نادر، ممکن است به دلیل مغایرت در اطلاعات هویتی یا تغییرات ثبت‌نشده در وضعیت خانوار، تمدید خودکار با مشکل مواجه شود. در این صورت، ابتدا به سامانه bimehsalamatiranian.ir مراجعه و وضعیت خود را بررسی کنید. اگر مشکل ادامه داشت، می‌توانید به صورت آنلاین درخواست تمدید دهید یا با در دست داشتن مدارک هویتی به یکی از دفاتر پیشخوان دولت مراجعه فرمایید.
• ۳. آیا با بیمه سلامت رایگان می‌توانم به بیمارستان یا کلینیک خصوصی مراجعه کنم؟
  • پاسخ: خیر. پوشش اصلی بیمه سلامت همگانی (که برای ۵ دهک اول رایگان است) منحصراً برای استفاده در مراکز درمانی دولتی، دانشگاهی و طرف قرارداد با سازمان بیمه سلامت تعریف شده است. این بیمه در بیمارستان‌ها و کلینیک‌های خصوصی که قرارداد ندارند، هیچ پوششی ارائه نمی‌دهد و هزینه به صورت آزاد محاسبه خواهد شد.
• ۴. من در دهک هفتم هستم و یارانه نقدی دریافت نمی‌کنم. تکلیف پرداخت حق بیمه من چیست؟
  • پاسخ: این موضوع یکی از چالش‌های اجرایی طرح است که سازمان بیمه سلامت در حال بررسی آن است. طبق اعلام مسئولان، برای افرادی که یارانه ندارند یا مبلغ یارانه آن‌ها برای کسر حق بیمه کافی نیست، سازوکارهای دیگری برای پرداخت تعریف خواهد شد.³⁴ توصیه می‌شود وضعیت خود را از طریق سامانه بیمه سلامت پیگیری کرده و منتظر اطلاعیه‌های بعدی باشید.
• ۵. آیا خدمات گران‌قیمت دندانپزشکی مانند ایمپلنت و ارتودنسی یا هزینه خرید عینک تحت پوشش بیمه سلامت رایگان است؟
  • پاسخ: خیر. پوشش دندانپزشکی در بیمه پایه سلامت بسیار محدود بوده و عموماً شامل خدمات پیشگیرانه و درمان‌های اولیه مانند کشیدن دندان و جرم‌گیری در مراکز دولتی می‌شود.²⁵ خدمات تخصصی و زیبایی مانند ایمپلنت، ارتودنسی، روکش و بلیچینگ تحت پوشش نیستند. هزینه خرید عینک طبی نیز جزو تعهدات بیمه پایه سلامت قرار ندارد.
• ۶. تفاوت اصلی بین “بیمه سلامت همگانی” و “بیمه سلامت ایرانیان” چیست؟
  • پاسخ: “بیمه سلامت همگانی” عمدتاً به پوشش رایگان برای دهک‌های پایین اطلاق می‌شود که استفاده از آن محدود به مراکز دولتی است و امکان خرید بیمه تکمیلی را فراهم نمی‌کند. “بیمه سلامت ایرانیان” صندوقی است که سایر افراد (عمدتاً دهک‌های ۶ تا ۱۰) با پرداخت بخشی یا تمام حق بیمه، تحت پوشش آن قرار می‌گیرند. یکی از مزایای اصلی صندوق ایرانیان این است که به بیمه‌شده اجازه می‌دهد تا برای خود بیمه تکمیلی نیز خریداری کند و پوشش‌های درمانی خود را گسترش دهد.³²

منابع بخش ۱

1. خبرگزاری مهر (mehrnews.com)
2. خبرگزاری ایسنا (isna.ir)
3. خبرگزاری ایرنا (irna.ir)
4. وب‌سایت خبری اقتصاد آنلاین (eghtesadonline.com)
5. وب‌سایت خبری شهر خبر (shahrekhabar.com)
6. سامانه شهروندی سازمان بیمه سلامت (bimehsalamatiranian.ir)
7. وب‌سایت سلامت نیوز (salamatnews.com)
8. وب‌سایت اکوایران (ecoiran.com)
9. پایگاه اطلاع‌رسانی قوانین و مقررات کشور (dotic.ir)
10. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (rc.majlis.ir)
11. وب‌سایت خبری تحلیلی نصر نیوز (nasrnews.ir)
12. وب‌سایت خبری تحلیل بازار (tahlilbazaar.com)

---